algemeen programma museum event locatie kerkdiensten
CONTACT ROUTE
algemeen programma museum event locatie kerkdiensten
slideshow
Het carillon van de Laurenskerk

In 1660 plaatste de Amsterdamse klokkengieter Hemony, in opdracht van het stadsbestuur, zowel een reeks klokken in de toren van de Laurenskerk als in de stadhuistoren. Evenals in andere steden van de Republiek waren deze klokkenspelen steeds stedelijk bezit. Tegenwoordig noemen we een dergelijk klokkenspel meestal beiaard of carillon. De bespeler wordt beiaardier genoemd. De eerste klok van de Laurenskerk werd overigens al in 1461 geplaatst en droeg de naam ‘Laurencius’. De toren bestond toen overigens nog maar uit twee geledingen en was dus lager dan de huidige toren.


Het in de 17de eeuw in de Laurenskerk geplaatste spel bestond uit 36 klokken met een omvang van drie octaven gestemd in de middentoon. In verband met een restauratie van de toren werden de klokken in 1934 verwijderd. Het spel werd in 1939 opnieuw ingericht. De klokken werden in een nieuwe klokkenstoel gehangen. Tijdens het bombardement op 14 mei 1940 werd de toren getroffen door brand. De oude speeltrommel en het carillon bleven gelukkig behouden.
Helaas zijn de luidklokken die in een andere ruimte onder het carillon hingen wel verwoest tijdens de brand.
Na de torenrestauratie werd het instrument in 1962 gerestaureerd door de klokkengieterij Eijsbouts te Asten en uitgebreid tot 49 klokken. In 1991 werd de mechaniek van het instrument nogmaals gerestaureerd door Eijsbouts.
In de Laurenstoren zijn na de Tweede Wereldoorlog drie nieuwe klokken opgehangen in een verdieping onder het carillon die gebruikt kunnen worden als luidklok. De twee grootste klokken kunnen ook via het carillon worden bespeeld. De speeltrommel die dateert uit het begin van de 17de eeuw is tot op heden in gebruik.

 

De stadsbeiaardier
Rotterdam bezit een lange traditie als klokkenstad. Al in de 16de eeuw is er sprake van een musicerende beierman op het klokkenspel van het stadhuis. Deze klokkenist moest dit instrument op gezette tijden bespelen en had tevens tot taak om de speeltrommel in de Laurenstoren te versteken, d.w.z. er nieuwe deuntjes op programmeren, zodat ieder kwartier een kort melodietje klonk over de stad.

 

Thans kent Rotterdam twee stadsbeiaardiers: Richard de Waardt & Geert Bierling.
Zij bespelen drie stadsbeiaarden:
• de 17de eeuwse beiaard in de toren van de Grote of Sint Laurenskerk
• de grote, romantische beiaard van het stadhuis aan de Coolsingel,
• en het kleine lichtvoetige carillon in de toren van de Oude of Pelgrimvaderskerk aan de Aelbrechtskolk te Delfshaven.

 

De muziek die zij uitvoeren bestaat vaak uit bewerkingen van repertoire uit de 18de en 19de eeuw; klaviermuziek, kamermuziek en orkestmuziek. Ook spelen zij hedendaags repertoire dat zij bewerken voor de beiaard; popsongs en musical-medleys. Van de beiaardier wordt verwacht dat hij goed kan improviseren. Daarnaast spelen de beiaardiers ook nieuwe stukken die speciaal voor de beiaard zijn gecomponeerd.
De melodietjes die Richard de Waart en Geert Bierling maken voor de speeltrommel worden eerst thuis opgeschreven en voorzien van goede akkoorden. Het duurt een hele dag voordat de oude speeltrommel van de Laurenstoren is voorzien van nieuwe liedjes. Door middel van pennen die uit de trommel steken wordt de speelmechaniek van het automatische spel in werking gezet. 


Het carillon in de stadhuistoren heeft geen speeltrommel die verstoken wordt op de manier zoals in de Laurenstoren; hier klinkt een vaste melodie jaar in, jaar uit: het is de bekende Big-Ben melodie.

Stadsbeiaardiers

Stadsbeiaardiers van Rotterdam sinds de eerste helft van de 16de eeuw

Joost Jansz

van 1556 tot 1606

Henrick Joostensz.

van 1606 tot 1636

Arien Damen

van 1636 tot 1673

Martinus van Dorp

van 1664 tot 1672

Pieter Soupar

van 1673 tot 1702

Jacob Han

van 1702 tot 1707

Jan Penteris

van 1707 tot 1732

Adrianus Burgvliet

van 1732 tot 1771

Jan Robbers

van 1771 tot 1830

Samuel de Lange

van 1830 tot 1884

Willem Charles de Lange

van 1884 tot 1916

Abraham Krul

van 1916 tot 1924

Ferdinand Timmermans

van 1924 tot 1956

Leen ’t Hart

van 1957 tot 1974

Cor Don

van 1974 tot 1978

Addie de Jong

van 1975 tot 1997

Gerard de Waardt

van 1978 tot 2014

Geert Bierling

van 1990 tot heden

Richard de Waardt

van 2012 tot heden


 

Links

Nederlandse Klokkenspel Vereniging
www.klokkenspel.org

Nationaal Beiaard Museum te Asten
www.carillon-museum.nl

Nederlandse Beiaardschool te Amersfoort
www.hku.nl/usa/fac/fac-nl/m/carillon

Stichting Stadsmuziek Rotterdam

www.stadsmuziek.nl

Thought Bubble
Cultuur
Verhuur